1924 yılında Türk ve Yunan hükümetleri arasında gerçekleştirilen nüfus mübadelesi sonucu Yunanistan’dan Türkiye’ye gelen ve tam 84 yıl önce Kartal’a yerleşen yüzlerce Rumeli mübadilini temsil etmek için 2006 yılının şubat ayında kurulan ve 150 üyesiyle birlikte üç yıldır birbirinden önemli çalışmalara imza atan Kartal Rumeli Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği, ilçenin önde gelen sivil toplum kuruluşları arasında yer alıyor.

Gazetemizin her sayısında Kartal’daki sivil toplum kuruluşlarına ya da meslek odalarına yer vermeye, onları ve faaliyetlerini siz değerli okuyucularımıza tanıtmaya çalışıyoruz. Bu sayımızda da, tam 84 yıldır Kartal’da bulunan Rumeli mübadillerini bir araya getirmek ve Rumeli kültürünü yaşatmak için 2006 yılının şubat ayında kurulan Kartal Rumeli Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği’ne konuk oluyoruz. Dernek Başkanı Ömer Zeyyat Özbaş’ın anlattıklarıyla hem derneğin hem de Rumeli mübadillerinin tarihine doğru kısa ama oldukça keyifli bir yolculuğa çıkıyoruz.

Birinci Dünya Harbi’nden sonra, 1923 yılının aralık ayında Türk ve Yunan hükümetleri arasında Yunanistan’daki, özellikle de, Kavala, Drama, Selanik, Yanya şehirlerindeki Türklerin Anadolu’ya, Anadolu’daki Rumların da Yunanistan’a yerleştirilmesi üzerine bir nüfus mübadelesi yapılmasına karar verilir. Yapılan protokol gereği bu nüfus mübadelesi 1924 senesinin ocak ayında başlar. 20 Ocak tarihinde Anadolu’ya yerleştirilen Türklerin ilk mekanı Yunanistan’da tütün işiyle geçimini sağlamalarından ötürü mesleklerini icra edebilecekleri topraklara sahip olması nedeniyle Kocaeli merkez ve köyleridir. Buraya kadar Anadolu’ya gelişlerini özetlemeye çalışan Dernek Başkanı Özbaş Kartal’a yerleşmelerini de şu cümlelerle anlatıyor; “Bir süre sonra ebeveynlerimizden ileri gelenler, bilhassa da babam Mesut Özbaş, mübadele komisyonuna yazılıyorlar ve büyük çabalar sarf ederek, oralara yerleştirilen Rumeli mübadillerinin Kartal, Maltepe, Pendik ve Tuzla’ya getirilmelerini sağlıyorlar. 1924 Mayıs ayında Kartal’a yerleşiyoruz böylece. Yani anlayacağınız biz 84 yıllık Kartallıyız.”

Tam 84 yıl önce Kartal’a yerleşen yüzlerce Rumeli mübadilini temsil etmek, onları bir araya getirerek yardımlaşmayı ve dayanışmayı sağlamak, Rumeli kültürünü yaşatmak amacıyla oluşturulan Kartal Rumeli Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği 9 Şubat 2006 yılında; Nahide Canbolat, Kadriye Seyhun ve Vedat Özbaş’ın teşvik ve önderliğinde, Ömer Bey’in başkanlığında kurulmuş.

	Derneğin kurucu üyelerinden Nahide Canpolat, Selanik’te bulunan Beyaz Kule’nin Rumeli mübadilleri için büyük önemi ve anlamı olduğunu söylüyor.

“Hiç kimseyi kapımızdan boş çevirmemeye çalışıyoruz”
150 üyeye sahip derneğin kurulduğu günden itibaren çeşitli kurum ve kuruluşlara maddi yardımlarda bulunduğunun altını çizen Dernek Başkanı Ömer Bey faaliyetlerini şöyle anlatıyor: “Amacımız elbetteki sadece Rumeli mübadillerini kaynaştırmak, bu kültürü yaşatmak, geleneklerimizi yeni nesillere taşımak değil. Üyelerimizden aldığımız cüzi aidatlar ve etkinliklerimizden elimizde kalanlarla Lösemili Çocuklar ve Muhtaç Çocuklar Vakfı’na her ay nakdi yardımlarda bulunuyoruz. Bunun haricinde iki yıldır Ramazan aylarında 200 civarında ihtiyaç sahibi vatandaşımıza erzak, yaklaşık 50 aileye para ve ihtiyacı olan öğrencilere burs yardımı yapıyoruz. Elimizden geldiğince kapımıza gelen kimseyi boş çevirmemeye, derdine çözüm bulmaya çalışıyoruz.”

	Rumeli Mübadilleri Derneği 20 üye bayandan oluşan Türk Sanat Müziği korosuna sahip.

Derneğin nakdi yardımlarının yanı sıra düzenli olarak gerçekleştirmeye çalıştığı kültür etkinlikleri de oluyor. Kartal Musiki Cemiyeti’nin şef yardımcısı Şermin Niyazi eğitimde yaklaşık 20 üye bayandan oluşan bir Türk Sanat Müziği korosuna sahip olan dernek, özel günlerde konserler veriyor. Her hafta salı günü koro çalışmalarının yapıldığı dernekte aynı zamanda her ayın 26’sında, Rumeli mübadillerini bir araya getirmek ve kaynaşmayı artırmak amacıyla bayanlara özel gün düzenleniyor. Tüm bunların dışında Kartal Rumeli Mübadilleri Kültür ve Dayanışma Derneği kurucu üyesi Nahide Canbolat önderliğinde ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde geleneksel olarak yurt içi ve yurt dışına geziler düzenliyor. Gezilerde yaşanılanları da Nahide Hanım anlatıyor… “Mübadillerin yoğun ilgi gösterdiği geziler özellikle Yunanistan gezileri, oldukça duygusal anlara sahne oluyor. Köy gezisi adı altında düzenlediğimiz bu gezilerde bizim ya da ebeveynlerimizin doğduğu ve yaşadığı yerlere; Selanik, Kavala, Drama’ya ve köylerine gidiyoruz. Önümüzdeki günlerde yurt içi gezilerimiz de olacak. 12 Nisan’da Kefken, Şile, Ağva ardından 2 Mayıs’ta Konya ve ertesi gün Isparta, 22 Mayıs’ta da Amasya, Tokat, Çorum Hattuşaş gezilerimiz var. Hepsi şimdiden üyelerimizin katılımıyla doldu. İnşallah sonbaharda yine Yunanistan gezisi planlıyorum.”

Sohbetimizin sonunda Dernek Başkanı Ömer Zeyyat Özbaş’a Kartal’ın kendisi için ne ifade ettiğini soruyorum. Ömer Bey sohbetimizi şu cümlelerle tamamlıyor; “Bence Kartal şu anda İstanbul’un ilçeleri içinde çevresi ve konumu itibariyle ilerlemeye en müsait ilçe, zaten belediyemizin de bu konuda önemli çabaları var. Ayrıca şunu da belirtmeliyim ki; bugün İstanbul’un en güzel ilçelerinden bir tanesi Kartal. Sahili, yerleşimi, yeşili… Son zamanlarda basında da sıkça yer alan yeni imar planları uygulandığı takdirde daha da iyi olacağını, Kartal’ın çok daha iyi bir konuma geleceğini düşünüyorum.”

Sanem ATAMAN