Günümüzde bilgisayarın hemen hemen girmediği ev veya işyeri kalmamıştır. Teknolojinin bize sunmuş olduğu yeniliklerin ardı arkası kesilmezken, bu hızlı gelişim sürecinde bilgisayar almak bazen bizi kararsızlığa sürükleyebilir. Bu yazımızda bilgisayar alırken nelere dikkat etmemiz gerektiğini siz okuyucularımızla paylaşacağız.

Yeni olsun, eski olsun bilgisayar alınırken karşılaşılan sorunların başında bilgisayar ile alakalı özel terimler gelir. Karşınızdaki satıcı size bunları sıralamaya başlayınca eğer konu ile alakalı hiç bir fikriniz yoksa kafanız iyice karışır. O yüzden ihtiyaçlarınızı, beklentilerinizi iyi belirlemeniz gerekir. Mesela sadece internet ve ofis uygulamalarını kullanacaksanız bunun için çok pahalı bir ekran kartına ihtiyacınız olmayacak, ama bilgisayarda oyun oynamayı sevenlerin iyi bir ekran kartına sahip olması gerekiyor.

Diğer bir durum ise, 2. el bir bilgisayara mı yoksa yeni bir bilgisayara mı ihtiyacınız var? Bazen işlerinizi halledebilecek nitelikte bir bilgisayarı, ikince el olarak makul fiyatlarda bulma imkânı oluyor. O zaman yeni bir bilgisayara ihtiyacınız yokken fazla para ödemenize de gerek kalmıyor Yukarıda bahsettiğimiz gibi aslında her şey sizin bilgisayardaki beklentilerinizle doğru orantılı olarak değişiyor.

Buradan sonraki kısımda bilgisayarın içindeki parçaları tanıtacağız ve hangi parçanın ne kadar işinize yarayacağına siz karar vereceksiniz ve size en uygun olan bilgisayarı rahatlıkla alabileceksiniz.

İşlemci – CPU (Central Processing Unit - Merkezi İşlem Birimi):
İşlemci (CPU) bilgisayarın en önemli parçalarından biridir. Adından da anlaşıldığı gibi bilgisayar üzerindeki işlemleri yürütür ve sonuçları gerekli yerlere ulaştırır, saniyede milyonlarca aritmetiksel ve mantıksal işlemler yapar ve kontrol eder. Onu bir insan beynine veya çok fonksiyonlu bir hesap makinesine benzetebiliriz fakat sadece işlem yapar yani hafıza veya bilgi depolama gibi bir fonksiyonu yoktur.

İşlemcinin hızının artması, bilgisayarın aynı anda daha fazla işlem yapması anlamına gelir. Bu da kullandığınız programların hızını etkiler. Mesela aynı zamanda çalıştırdığınız birden fazla programın daha seri bir şekilde çalışması işlemcinin hızıyla orantılıdır veya oyun oynarken ekran donmaları ve duraklamaları da işlemcinin hızı ile alakalıdır. Hızlı işlemciler bunu minimum seviyelere çeker.

İşlemcilerin hızı kendi başına bilgisayarın hızını belirlemez. Bilgisayarın içerisindeki parçalar bir bütün halinde çalışır ve işlemci bu sistemin bir parçasıdır. Eğer bilgisayarı internet ve ofis uygulamaları için kullanacaksanız piyasadaki en ucuz işlemciler bunun için fazlasıyla yeterlidir ama tasarım, 3 boyutlu grafik programları veya oyunları içinde kullanmak istiyorsanız bütçenize göre en hızlı işlemciyi almakta fayda var.

Anakart - Motherboard:
Anakart bilgisayar kasasının içerisinde levha şeklinde bulunan ve diğer tüm parçaların üzerine takılmasını, bağlanmasını sağlayan elektronik bir devredir.

Bir anakartın üzerinde işlemci, ram, ses kartı, ekran kartı, modem, ethernet, tv kartı, radyo kartı ve scsi kartı vb. girebileceği yuvalar, klavye, sabit disk, flopy disk ve seri - paralel port denetçileri ve bunların koordinasyonunu sağlayan chipset'ler bulunur.

Anakartın görevi ise tüm bu parçalar arasındaki iletişimi sağlamaktır.

Anakartı seçerken dikkat etmeniz gerekenler; aldığınız anakartın boyutlarının bilgisayar kasasına sığması veya bilgisayar kasasının anakarta göre olması, diğer alacağınız bilgisayar parçalarının da anakarta uyumlu olmasıdır. Örneğin aldığınız işlemciyi sadece o işlemciyi destekleyen bir anakarta takabilirsiniz yani her işlemci her anakartta çalışmaz.

Eğer grafik tasarım, oyun gibi programlarla ilgilenmeyecekseniz bütünleşik anakartları şeçebilir ve maliyetleri azaltabilirisiniz. Bu tür anakartlar, üzerlerinde ekran ve ses kartı barındırır ve bu kartları ayrıca almanıza gerek kalmaz.

Düşünmeniz gereken diğer bir konu da; bugünkü gereksinimlerinize yetecek bir anakart maliyet açısından daha uygun gelebilir ama bilgisayarınızın üzerinde sonradan değiştireceğiniz parçalar için ileride yükseltebileceğiniz bir anakart önerilir. Mesela şu anki ihtiyacınız olan bellek(RAM) miktarının iki katını destekleyen bir anakartı seçerseniz ileride bellek ekleme şansınız olacaktır.

Hafıza/Bellek – Ram (Random Access Memory - Rasgele Erişimli Bellek):
Bellekler, bilgisayarda kullandığınız programların ve oyunların çalışmakta olduğu andaki bilgilerini, geçici olarak hafızasına alan ve anakart üzerine takılan elektronik kartlardır.

Bilgisayarlarda bir program çalıştırdığınız zaman, bu programın bir kısım bilgisi belleklere yüklenir, her hangi bir kayıt yapılmadığı sürece geçici olarak bellekte kalır ve bilgi kayıt edilmeden bilgisayar kapatılırsa veya elektrik kesilirse belleklerdeki bütün bilgiler de silinmiş olur.

Belleklerin ihtiyacınıza göre yeterli olup olmadığını belirleyen bilgisayarınızda kullanacağınız programların sayısı ve niteliği ile alakalıdır. Bellek alırken mümkün olduğu kadar yüksek hızlı bellekleri tercih ediniz çünkü program olsun, oyun olsun her yeni çıkan ürün daha çok belleğe ihtiyaç duyuyor ve eğer sizin bellekleriniz kullandığınız programlara az geliyorsa, bilgisayarınızın çok fazla yavaşlamasına sebep oluyor. Bunun da hiç birimizin hoşuna gideceğini sanmıyorum.

Sabit Disk (Sürücü) – Hard Disk (Drive)
Bilgisayarınızdaki çalışan tüm programların, verilerin, resimlerin, müziklerin yani bütün dosyaların saklandığı kaydedildiği ana karta bir kablo ile bağlanan aygıttır. Belleklerin aksine elektrik kesilse bile içindeki bilgileri korunur ve o dosyayı silmediğiniz sürece sabit diskinizde kalır.

Ne büyüklükte bir sabit diske ihtiyacınız olduğuna, yardımcı olacak bir tablo hazırladık. Tabloda günümüzde kullanılan dosya türlerinin kapladığı sabit disk alanına göre sıralaması yer almaktadır.

**İşletim sistemi yukarıdaki tabloda dahil edilmemiştir.

Ekran Kartı ve Monitör:
Ekran kartı, bilgisayar monitörlerine veya projeksiyon cihazlarına bizim algılayacağımız bir biçimde görüntülere dönüştüren bir elektronik karttır. Bir bilgisayarda görüntü kalitesi hem ekran kartına hem de monitöre bağlıdır. Ekran kartları ayrı olarak veya bütünleşik olarak üretilmektedir.

Bütünleşik ekran kartları dediğimiz, anakart üreticisinin, ekran kartlarını anakarta bütünleşik olarak üretmesidir. Bütünleşik ekran kartları doğal olarak maliyeti olumlu yönde etkilediği gibi 3 boyutlu görüntülerde genelde iyi bir performans sergileyemez ve sistemde kullanabildiği hafıza miktarının fazlasına ihtiyaç olduğu zaman bunu belleklerden(RAM) kullanır. Bu da bilgisayarımızın yavaşlamasına sebep olur.

Ayrı ekran kartları ise teknolojinin gelişmesine ve gereksinimle bağlı olarak üretilmeye devam ediyor. Kendi belleği olan, işlemcisi olan hatta bazı ekran kartlarına ait soğutucusu (fan) olan ekran kartları şuan her yerde bulabilirsiniz. Ayrı ekran kartlarındaki bu yüksek performanstan fayda sağlayabilmek mesela bilgisayarında 3 boyutlu oyun oynayanlar için veya mimarlık ve mühendislik projelerde çizimleri gerçekleştirmek için, ayrı bir ekran kartı almak çok daha uygun olacaktır.

Monitör ise; ekran kartının yaptığı işlemleri size yansıtan ve görmenizi sağlayan ekrandır.
Öncelikle monitör alırken ekranın boyutuna karar vermelisiniz. Günümüzde en yaygın olarak kullanılan 15" ve 17" dir. (1"=1 inch=2.54cm) Şu an çok uygun fiyatlara CRT (tüplü) monitörler bulma imkanı varken ince ve şık görünümlü, hafif, portatif bir monitör imkanlar dahilinde ve ekran kartının desteği doğrultusunda LCD monitörler tavsiye edilir.

Kısa Kısa…
Bilgisayarın vazgeçilmezleri arasında tabiî ki CD-DVD sürücüler yer almakta, Türkiye’de yaygın olan Video CD’ler (VCD) için ya da alacağınız DVD filmler için veya dosyalarınızı arşivlemek için hem CD hem de DVD okuyup yazabilen (CD-DVD RW) sürücüleri yazma hızlarına ve bütçenize göre tercih edebilirsiniz.

Ses kartı ve hoparlör hakkında işinizi en ucuz ses kartı ve hoparlör görebilir ama bilgisayarda müzik dinlemeye veya film seyretmeye merakınız var ise, teknolojinin sunmuş olduğu ses sistemlerinden faydalanmak gerekir. Bugün her yerde bulabileceğiniz 3+1, 5+1, 7+1 gibi ses kartınızın destekleyeceği ses sistemleriyle bas ve tiz seslerindeki netliğini duymak sizin için ayrı bir keyif olabilir ve evinizde bir yerlerde uzanırken kendinizi sinema salonun ortasında gibi hissedebilirsiniz.

Modem konusuna gelince ADSL’in çalmadığı kapı, girmediği ev şuan yok gibi ve bununla birlikte kampanyaların ardı arkası kesilmiyor. Modem, İnternet ve online alışveriş konusunu bir daha ki sayımızda daha detaylı anlatacağız.

Yazımızda bilgisayar nedir, nasıl çalışır, alırken nelere dikkat edilmeli ve bunun yanında bilgisayar parçalarını ayrı ayrı satın alıyormuş gibi inceledik. Aslında bugün birçok yerde gördüğümüz büyük veya küçük bir bilgisayar mağazasına girip, bakkaldan ekmek alır gibi bir bilgisayar almamız mümkün ancak ne aldığımızın farkında olmamız açısından böyle bir yazının bilgisayar dünyasına yeni girecekler için faydalı olacağı kanaatindeyim. Ülkemize  faydalı nesillerin yetişmesi dileğiyle, şimdilik hoşça kalın…

Ahmet Haydar Kılıçoğlu
email@ahmethaydar.com