Havaların ısınıp güzel bahar aylarının gelmesiyle birlikte açık havada gezip tozmak güzel havaların tadını çıkarmak herkesin isteğidir. Baharın gelmesiyle birlikte burun akıntısı, hapşırma, öksürük, vücutta kaşıntı ve döküntü gibi alerjik şikayetlerin başlamasını kimse istemez.

Baktığımızda alerji; bağışıklık sistemimizin aslında vücuda zararlı olmayan maddelere karşı başlattığı abartılı ve şiddetli bir savunmanın başlamasıdır. En sık karşılaştığımız alerjenler ise ev tozu akarları, polenler, otlar, hayvan epiteli, küf ve besinler olarak karşımıza çıkar.

Bu alerjenler vücudumuz temas ettiği bölgelere göre farklı farklı alerjik reaksiyonlara neden olmaktadır. Alerjik rinitte burunda kaşıntı, tıkanıklık, rahat nefes alamama ve burun akıntısı bulguları görülebilir. Alerjik göz reaksiyonlarında  gözlerde kaşıntı, kızarıklık, sulanma,  göz kapaklarında şişlik görülür. Solunum sisteminde ise boğazda gıcık hissi ve kaşınma, kuru öksürük, hırıltılı solunum ve nefes darlığına neden olur. Astım hastalarının gene bu aylarda şikayetlerinin arttığı bilinmektedir. Alerjik cilt reaksiyonlarında ise kaşıntı, kızarıklık, ciltte kabarıklık ve döküntü gibi  birçok değişik şikayete neden olur.

Polen Alerjisi
Özellikle bahar aylarının gelmesiyle bitkilerin polenleri bol miktarda havaya salınırlar. Polen alerjisi, ağaçların, fundalıkların, tahıl ve otların ve daha az sıklıkla da çiçeklerin polenlerinden kaynaklanır.Polenler ön planda nefes yolu ile vücudumuza girdiği için “inhale alerjenler” olarak adlandırılırlar. Üst solunum yolları ve solunum sisteminde boğazda yanma, kaşıntı, kuru öksürük ve nefes darlığı şikayetlerine neden olur.

Polen mevsimlerine baktığımızda; ağaçların çoğunlukla mart ayından mayısa, çayırların nisandan hazirana, otların ise haziran sonundan eylüle kadar havaya polen saldığı bilinmektedir. Aynı zamanda tek başına polen mevsimleri ve polenlerdeki artışlar, iklime ve yöresel faktörlere göre de değişim gösterebilir.

Polen maruziyetini nasıl azaltabiliriz?
Birçok bitkinin çiçeklenme döneminde, açık havada oldukça yüksek miktarda polen oluşur. Polen düzeyleri; kırlık bölgelerde gün içi en yüksek düzeye ulaşırken, şehirlerde ise akşama doğru en yüksek düzeydedir. Dağlık ve deniz kenarı bölgelerde ise polen miktarı daha az olup, yağmur ve bulutlu havalarda bu miktar daha da azalır.

Polen alerjisi olan kişilerin bu dönemlerde bazı önlemler alarak şikayetlerini azaltabilirler. Polenlerin azaldığı saatlerde dışarı çıkmayı tercih etmek, uyumadan önce pencereleri kapatmak, yatmadan önce saçları yıkayarak polenleri uzaklaştırmak, eve gelindiğinde kıyafetleri havalandırmak ve yatak odasının dışında muhafaza etmek, giysileri dışarıda kurutmak, arabada camlarını kapalı tutmak ve tatilinizi daha çok dağlık bölgelerde veya deniz kenarında yapmayı tercih etmek gibi.

Ev Tozu Akarları
Ev tozu akarları ise mikroskobik boyutta böcekler olup daha çok yünlü, pamuklu ve tüylü eşyaların üzerinde yaşayıp çoğalan canlılardır. Bu böceklerin artıkları inhalasyonla solunum yollarına alındığında öksürük, hırıltılı solunum, nefes darlığı gibi alerjik reaksiyonlara neden olurlar.

Akar alerjisinde özellikle yatak odasında halıların kaldırılması, evde duvardan duvara halı bulunmaması önemlidir. Yer döşemesinde kolay temizlenebilir malzemeler kullanılmalı ve yatak odası sık sık temizlenmelidir. Yastık, yorgan ve yatakta yün, pamuk, kuş tüyü gibi organik maddelerin kullanılmaması akarların barınamayacağı sentetik maddeler tercih edilmelidir. Çarşaf ve yatak örtüleri her gün güneşte havalandırılmalı ve silkelenmelidir. Özellikle çocuk odalarında tüylü oyuncak ve süsler olmamalıdır. Kalın kumaş veya kadife perde veya bunlarla kaplı mobilya kullanılmamalıdır.

Alerjik reaksiyonlar, insanların yaşam kalitesini düşürebildiği gibi bazen de hayati tehlikeye yol açabilen çok geniş yelpazeli bir hastalıktır. Bu yüzden alerjik hastalıkların tedavisi de zor ve zahmetlidir. Uzman doktora başvurarak alerjinizin nedeninin tespit edilmesi ve alerjene yönelik tedavi yapılması gerekmektedir.

Sağlıklı ve neşeli baharlar dileğiyle…

Uzm. Dr. Ayşe TÜRKÖZÜ
Sema Hastanesi
Göğüs Hastalıkları ve Alerji Uzmanı