ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore’un konferanslarından derlenen ve kendisinin de anlatıcı olduğu, küresel ısınma tehdidini çarpıcı bir şekilde işleyen "Uygunsuz Gerçek", en iyi belgesel dalında yönetmeni Davis Guggenheim’a Oscar ödülü kazandırırken, Melissa Etheridge de film için yazdığı “I Need to Wake Up” şarkısıyla Oscar’a layık görüldü. “Uygunsuz Gerçek” filmi önümüzdeki haftalarda Kartal Hasan Ali Yücel Kültür Merkezi’nde gösterime girecek.

ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore’un konferanslarının derlenip tanıtım filmi haline getirilmesi ile oluşturulan ‘Uygunsuz Gerçek’ filmi, küresel ısınmanın ciddi bir tehdit haline geldiğini çarpıcı bir şekilde sahneye taşıyor. Küresel ısınmayla ilgili 1000’den fazla konferans veren Al Gore, belgeselde küresel ısınma konusunda global çalışmaların aslında geç kaldığını işaret ederken yinede, zararın neresinden dönülürse kârdır, ilkesini vurgulayarak bundan sonrası için alınması gereken tedbirleri masaya yatırıyor.

2000 yılındaki ABD seçimlerinde başkanlık yarışını kaybederek, koltuğu Junior Bush’a kaptıran Al Gore, o yıllardan beri siyasetten uzak durup, tüm çalışma ve enerjisini küresel ısınma tehdidine dikkat çekmeye adadı.

Eski başkan adayı sıfatını ömrü boyunca taşıyacak olan Al Gore belgeselde; Başkan George Bush’a, kaybettiği seçime, itiraz ettiği sonuçlara kadar hayatının medyatik dönemlerine esprili göndermeler yaparken, izleyicinin zaman zaman gülmesine, zaman zaman da dişlerini gıcırdatmasına sebep oluyor.

Belgesel filmin arasına, çocukluğundan anekdotlar katıp sevimli bir portre çizen Al Gore, bu denli ciddi bir konuda esprinin iletişim gücünden faydalanıp bu sunuma “Gezgin Küresel Uyarı Show” adını veriyor.

“Dünyanın geleceğine tecavüz eden Amerika” cümlesi dillere pelesenk olmuşken, Al Gore’un ülkesi Amerika’nın; küresel ısınma konusu da dahil olmak üzere, ırkçılık, işgal, savaş ve siyasi yaptırımlar ile dünyanın huzurunu, güvenliğini ve geleceğini yeteri kadar tehdit ettiğini itiraf etmesini beklerken, kendileri daha yumuşak mesajlar vermekle yetiniyor.

Ama bunun dışındaki temalar titizlikle işlenirken, petrol ve kömür gibi maddelerin oluşturduğu sera gazlarının güneş ışınlarının dünyada kalmasına neden olması sonucu yükselen sıcaklık, buna bağlı iklim değişiklikleri ve bunun beraberinde getirdiği irili ufaklı, kısa ve uzun vadeli tüm sorunlar coğrafya ayrımı yapılmadan dikkatlere sunuluyor.

Irkçılık, din düşmanlığı, sosyal ve siyasal çıkarların neden olduğu savaşların yaşandığı günümüzde, izleyiciyi din ve millet olgusundan bir süreliğine ayrıştırmayı başararak, dünya vatandaşı kimliğiyle, dünyamız için ortak bir kaygıyı sahiplenmenin atmosferine başarıyla taşıyor. Zira filmde vurgulanan temalar gerçekleşmeye başlarsa, ne herhangi bir ülke, ne herhangi bir devlet, ne de herhangi bir millet tanımayacaktır.

Filmi izlerken, bir ara gerçekten içim çok sıkıldı; “Aman canım! Dünyanın mevsimsel döngüsü bu. Hepimiz lisede coğrafya kitaplarında okuduk, dünya belli dönemlerde ısınıp sonra tekrar soğuyormuş. Şimdi abartıp uykularımızı kaçırmaya ne gerek var” diye içimden geçirdim. Kendimi bu şekilde teselli etmeye çalışırken, birkaç dakika sonra Al Gore filmde, kendisini dinleyen topluluğa şu vurucu cümleyi söylüyordu: “Biliyorum, pek çoğunuz tüm bu anlattıklarımı dinlerken, dünyanın mevsimsel döngüsüne değinip fazlaca endişelenecek bir durumun olmadığını düşünüyorsunuz.” (Tabi ben hayretler içindeyim.) Al Gore devam ediyor: “Bakın, sizlere dünyamızın bir önceki sıcak döneminin ve bugünkü  sıcaklığın rakamsal grafiklerini göstereyim.” Önceki rakamları elindeki çubukla gösteren Al Gore, yükselen sıcaklık değerlerinin şu anki grafiklerini göstermek için, itfaiye merdiveni gibi bir merdivene çıkıyor ve çizginin ulaştığı yere ancak değebiliyor.

Bu filmi herkesin izlemesi ve film sonunda birey olarak ne yapması gerekiyorsa kafasına not etmesi daha sonra insani sorumluluk adına mutlaka yapması gerekiyor. Yoksa çocuklarımızın eğitimden tutun da, maddi geleceğine kadar en ince ayrıntılarını düşünen bizler, böyle giderse onlara kabus dolu bir dünyadan başka bir şey bırakamayacağız.

Ve lütfen unutmayalım; kanser diye bir hastalığın olduğunu bilmemek insanı nasıl kansere karşı masum kılmazsa, küresel ısınmayı görmezden gelmek, gerekli hassasiyeti göstermemek de bunun olmayacağı, yaşanmayacağı ihtimalini yok etmez. Lütfen dünyamız için başlarımızı kumdan kaldıralım!

Uygunsuz Gerçek
Tür: Belgesel
Yönetmen: Davis Guggenheim
Müzik: Micheal Brook, Melisa Etheridge
Yapım: ABD 2006 – 100 dk.

Neslihan Osmanoğlu
Antoloji.com Kültür-Sanat Editörü
neslihan@antoloji.com